O acordo formalizado hoxe por CCOO, UGT, CEOE, CEPYME e o Ministerio de Seguridade Social culmina a reforma de pensións iniciada en 2021 cunha lexislación mellorada do modelo de xubilación gradual e flexible, recoñecendo máis dereitos de xubilación parcial, un novo regulamento para a xubilación anticipada por traballos penosos e novos incentivos para a compatibilidade de traballo e pensión. Ademais das relativas a pensións, o acordo incorpora medidas como a recuperación do coeficiente multiplicador do 1,5 para mellorar os períodos de cotización das persoas con contrato fixo-descontinuo, entre outras materias.
Principais puntos do acordo
Xubilación parcial xeral
A xubilación parcial que se recoñece con carácter xeral a todos os sectores produtivos concentra a maioría deste tipo de pensións. A súa regulación viuse gravemente afectada pola limitación no seu uso a un máximo de 2 anos pola reforma imposta polo Partido Popular en 2013. Agora corríxese este recorte e amplíase a 3 anos o tempo que pode utilizarse (a partir dos 62 anos, segundo a carreira de cotización de cada persoa), manténdose o resto dos requisitos (33 anos cotizados, 6 anos de antigüidade na empresa…).
Destaca tamén a posibilidade de que no marco da negociación colectiva poida acordarse como se produce a xornada de traballo que debe realizar o xubilado parcial, de modo que pode concentrarse nun único período ou facelo por anos, meses, semanas ou días. A nova figura permite así unha flexibilidade acordada por sindicatos e empresas, que facilitará dunha forma garantista e sinxela a prestación de servizos do xubilado parcial, mantendo a posibilidade de reducir a xornada ata un máximo do 75% nos dous últimos anos de xubilación parcial e incorporando un novo tramo de ata o 33% para o primeiro ano que se amplía agora.
Para CCOO son igualmente importantes as melloras alcanzadas en materia de calidade do emprego das persoas remudistas, mozos na súa gran maioría. Deste modo, agora será obrigatorio en todos os casos que os remudistas teñan contrato de traballo indefinido e a xornada completa. Ademais, operará tamén unha garantía de mantemento destes empregos ata dous anos despois de que o xubilado parcial alcanzase a idade de xubilación ordinaria, de maneira que o incumprimento por parte do empresario faralle responsable do reintegro da pensión que percibiu o pensionista a tempo parcial.
Xubilación parcial da industria manufacturera
Esta modalidade de xubilación prorrógase ata o fin de 2029, de maneira que se resolve con plena seguridade xurídica a incerteza á que se viron abocados os procesos de negociación colectiva deste sector ante a necesidade de acudir a prórrogas anuais.
De igual modo, estableceuse un marco de progresiva converxencia desta modalidade de xubilación coa modalidade xeral, basicamente no establecemento dun compromiso de cotización progresiva pola xornada completa que se iniciará en 2025 cotizando polo 40% ata alcanzar en 2029 unha cotización polo 80% de xornada.
Deste modo avánzase nun proceso de converxencia entre as distintas modalidades de xubilación parcial actualmente existentes nun prazo de tempo prudencial e tomando como referencia os requisitos máis garantistas de cada regulación.
Xubilación demorada
Mantense o incentivo de incremento do 4% da contía da pensión de xubilación por cada ano adicional de demora na xubilación, e engádese un incentivo adicional dun 2% por períodos de demora superiores a seis meses e inferiores a un ano que opera desde o segundo ano de demora.
Xubilación Activa
Elimínase o requisito que esixe contar coa carreira completa de cotización para ter acceso á xubilación activa, polo que se permite o acceso á totalidade de persoas que se xubilaron demoradamente. É esta unha medida que permite acceder a esta modalidade a persoas con carreiras máis curtas, maioritariamente mulleres que ata agora non podían facelo.
Tamén se recoñece a compatibilidade da xubilación activa cos incentivos de demora (4% por cada ano de demora e 2% por períodos de seis meses adicionais). E establécese tamén un novo esquema de garantía de pensión, crecente no tempo, que parte do 45% da pensión cando se accede desde unha demora dun ano e que alcanza a garantía do 100% de pensión cando se accede desde unha demora de cinco anos e que ademais conta con melloras de contías acumulativas polo tempo de compatibilidade de traballo e pensión de modo que a contía da pensión increméntase no 5% adicional cada ano.
Fixos-descontinuos: recuperación do coeficiente multiplicador do 1,5
A reforma de pensións de 2023 estableceu o recoñecemento pleno dos períodos de cotización a tempo parcial e fixo-descontinuo co mesmo alcance que ten recoñecidos as persoas que traballan a xornada completa. Esta equiparación é unha reivindicación constante de CCOO e a súa concreción normativa na reforma de 2023 corrixiu o dobre efecto que tradicionalmente sufrían estas persoas traballadoras (maioritariamente mulleres) á hora de acceder ás prestacións de Seguridade Social: o derivado do cómputo dos períodos recoñecidos como cotizados (onde o tempo parcial computa só como unha fracción do tempo traballado) ─agora xa corrixida─, e o derivado da base de cotización (onde o salario se reduce proporcionalmente á parte de xornada que se traballa).
Con todo, a nova regulación non prevía o efecto que a desaparición do citado coeficiente sobre o colectivo de persoas con parcialidade “vertical” (isto é, persoas que realizan xornadas laborais completas de 8 horas, pero só durante algúns días da semana/meses do ano). Nestes casos, o coeficiente do 1,5 garante mellor a cobertura completa dos períodos traballados, de maneira que agora recupérase este coeficiente para o colectivo de traballadores fixos-descontinuos.
Novo regulamento de xubilación anticipada por traballos penosos
Ademais doutros detalles técnicos, os principais avances do texto céntranse prioritariamente na incorporación de dous elementos que consideramos estratéxicos para garantir a incorporación efectiva da dimensión de penosidade por idade e a dimensión de xénero. En concreto, destaca a inclusión dunha referencia expresa respecto da posibilidade de incorporar os informes epidemiolóxicos a instancia dos solicitantes.
No mesmo sentido opera o compromiso contido no proxecto de Real Decreto que se acordou para crear un Grupo de traballo para o estudo da dimensión de xénero e a penosidade no desempeño do traballo pola idade, con participación sindical, que debe estar constituído nun prazo de 3 meses desde a entrada en vigor da norma e no prazo de 6 meses debe proceder ao estudo e valoración das ocupacións en sectores concretos onde os requirimentos físicos ou psíquicos a partir dunha idade supoñan penosidade, pero non acrediten elevados índices de morbilidade ou mortalidade, para analizar a posibilidade da xubilación parcial para estes sectores produtivos.
Convenio de colaboración para axilizar probas médicas a persoas en incapacidade temporal, comprometido no V AENC
En cumprimento do compromiso adquirido no V Acordo para a promoción do Emprego e a Negociación Colectiva (AENC), estableceuse unha proposta de convenio marco a subscribir polo INSS, os Servizos Públicos de Saúde e as Mutuas colaboradoras coa Seguridade Social, para que estas poidan contribuír, previo consentimento informado do paciente, a acelerar os procesos de recuperación en determinadas patoloxías traumatolóxicas.
De modo que serán os Servizos Públicos de Saúde, cuxos médicos teñen a competencia exclusiva de alta, baixa e determinación da asistencia sanitaria, os que soliciten ás Mutuas a realización das probas diagnósticas ou os tratamentos rehabilitadores que consideren oportunos, sempre que se trate dunha doenza de orixe traumatolóxica incluída nun listado pechado e condicionado a que a duración media que se rexistra nestes procesos supera os tempos óptimos de recuperación da saúde previstos polo INSS. Establécese en todo caso unha comisión de seguimento para supervisar a evolución que teña esta iniciativa.