Pola dignidade das persoas traballadoras: salarios, vivenda e defensa da universidade pública
O mércores 11 de novembro de 2026 celebrarase unha folga xeral de 24 horas en todo o Estado, convocada por CCOO e UGT, xunto con outras organizacións sindicais, e que conta co apoio do Sindicato de Inquilinas e dunha amplísima rede de organizacións sociais.
Unha folga xeral é un instrumento excepcional, que só se xustifica cando a magnitude do problema supera o que se pode resolver en cada centro de traballo. Se agora CCOO dá este paso adiante é porque considera que debe dar resposta a unha situación límite que está asfixiando as condicións de vida da maioría social deste país.
O lema da convocatoria é «Salarios, vivenda, prezos», cuestións que afectan ás nosas retribucións, ás nosas condicións de vida e ao propio funcionamento da universidade pública como servizo público.
Dicimos «basta» ante unha situación límite marcada pola precariedade laboral e habitacional e pola asfixia dos nosos servizos públicos. Desde CCOO facemos un chamamento ao conxunto da comunidade universitaria para secundar masivamente este paro.
Non hai universidade pública de calidade se non se lle garante á súa comunidade universitaria:
- Uns servizos públicos que aseguren de maneira efectiva a sanidade, a educación, a atención á dependencia e os coidados.
- O acceso a unha vivenda digna e a posibilidade de chegar a fin de mes.
Unha folga necesaria
Ter un emprego debería ser compatible con ter unha vida digna. Porén, para moitas persoas traballadoras, dispoñer dun salario xa non garante poder vivir con tranquilidade.
Traballamos, cumprimos coas nosas obrigas, sostemos os servizos públicos e contribuímos a xerar riqueza, pero cada vez resulta máis difícil afrontar gastos tan básicos como a vivenda, a alimentación, a enerxía ou os coidados.
Esta é a realidade que explica a convocatoria da folga xeral: reivindicar salarios dignos, garantir o dereito a unha vivenda accesible e esixir políticas públicas que permitan que a riqueza xerada pola nosa sociedade se traduza en mellores condicións de vida para a maioría.
A plataforma reivindicativa articúlase arredor de varios eixos:
- Vivenda: ampliación do parque de vivenda pública e accesible, límites ao prezo do alugueiro nas zonas tensionadas e regulación dos alugueiros turísticos e de temporada. CCOO propón destinar o equivalente ao 1 % do PIB durante dez anos á creación dun parque de 1,5 millóns de vivendas accesibles.
- Salarios: incrementos salariais que permitan recuperar o poder adquisitivo e afrontar o custo dun alugueiro ou dunha hipoteca. O incremento do salario mínimo interprofesional (SMI) para 2027 debería situarse arredor do 7 %.
- Prezos: medidas fronte ao encarecemento do custo da vida.
- Defensa dos servizos públicos: uns servizos públicos fortes son o piar fundamental dunha sociedade equitativa, cohesionada e cunha elevada calidade de vida. Actúan como unha rede de seguridade colectiva que garante os dereitos fundamentais da cidadanía, independentemente do seu nivel de ingresos ou da súa orixe social.
- Tempo de traballo e condicións laborais: redución da xornada, saúde laboral, loita contra a precariedade e reforzo da negociación colectiva.
- Protección social: defensa das pensións e da protección por incapacidade temporal, cuestionadas en parte do debate político actual.
Estas necesidades non poden quedar adiadas ata que remate a campaña electoral e se forme un novo Goberno. A folga sitúa unha axenda social no centro do debate electoral e establece unha esixencia que continuará despois das urnas.
Quen aspire a gobernar debe explicar que vai facer para mellorar as nosas condicións de vida. E quen goberne deberá responder polas súas decisións.
Hoxe, a ausencia de políticas públicas efectivas en materia de vivenda, a privatización parcial da sanidade e da educación ou o insuficiente desenvolvemento da atención á dependencia están a detraer cartos dos petos das familias para incrementar os beneficios das empresas.
Pedimos políticas que poñan as persoas no centro e uns orzamentos que lles dean prioridade.
Por que a universidade vai á folga xeral?
A universidade pública non é unha illa. O que acontece fóra dos seus muros determina de maneira absoluta o que sucede dentro.
Se a sociedade empobrece e as familias traballadoras se ven asfixiadas economicamente, a universidade pública desmoróase pola base.
A crise da vivenda e a perda de poder adquisitivo están baleirando as nosas aulas e precarizando as nosas condicións de vida. Estamos expulsando o talento e frustrando as expectativas de futuro.
1. Salarios e prezos: traballar non abonda se o salario non permite vivir
Levamos anos sufrindo unha inflación que, lonxe de ser conxuntural, se converteu nunha transferencia estrutural de rendas desde os petos das persoas traballadoras cara aos beneficios das grandes empresas e dos especuladores.
Mentres os prezos da vivenda, dos bens básicos e das subministracións se encareceron de maneira desorbitada, as retribucións do persoal universitario público continúan vinculadas a incrementos que non compensan a inflación real acumulada.
Cunha retribución media, acceder a unha vivenda resulta hoxe moi difícil, e a perda de poder adquisitivo acumúlase ano tras ano.
Entre setembro de 2014 e setembro de 2026:
- O índice de prezos de consumo (IPC) incrementouse un 32,5 %.
- Mentres tanto, os salarios do persoal empregado público aumentaron un 22,65 %.
Traballar na universidade pública xa non garante estabilidade nin benestar económico. Isto afecta á nosa autonomía, aos nosos proxectos de vida, á nosa saúde e á nosa capacidade para afrontar imprevistos.
Na universidade pública, esta cuestión presenta características específicas. Temos distintos colectivos con realidades propias, pero compartimos unha mesma necesidade: que o noso traballo se traduza nunhas condicións de vida dignas.
A estabilidade do emprego público non elimina automaticamente os problemas económicos. Ter unha praza ou un contrato estable non garante poder acceder a unha vivenda preto do lugar de traballo nin evita que o encarecemento dos gastos cotiáns absorba boa parte do salario.
Tampouco podemos esquecer as persoas que se atopan nas situacións máis vulnerables: persoal temporal, persoas traballadoras a tempo parcial, persoal investigador novo, persoal investigador contratado con cargo a proxectos e de apoio á investigación, e persoas que comezan a súa carreira profesional con retribucións limitadas.
Por iso, debemos defender unha mellora real dos salarios que protexa a súa capacidade adquisitiva e reduza as desigualdades retributivas.
Situación na universidade:
- Retribucións: os nosos salarios non se fixan nunha mesa de negociación de empresa, senón nos orzamentos públicos. Dependen dos acordos retributivos das administracións públicas e do que as comunidades autónomas e as universidades decidan aplicar. De aí que unha folga xeral sexa relevante neste ámbito: o que se resolva en materia salarial nos próximos orzamentos aféctanos directamente.
- PTXAS: é o colectivo cunha maior fenda entre responsabilidade e retribución, con carreiras profesionais sen desenvolver, complementos conxelados e cadros de persoal cunha interinidade prolongada.
- PDI: as retribucións de entrada das figuras iniciais son insuficientes e non resultan competitivas fronte ás doutras profesións cunha cualificación equivalente. O resto das figuras tampouco teñen retribucións equiparables ás doutras administracións públicas, e moito menos ás da empresa privada, tendo en conta a súa cualificación e os méritos certificados polas axencias de avaliación.
- Persoal investigador e de investigación: contratos cuxos salarios, unidos á inestabilidade, impiden planificar un proxecto de vida.
2. Vivenda: un problema laboral e tamén universitario
Un emprego universitario debe permitir desenvolver un proxecto de vida, non obrigar a elixir entre traballar na universidade e poder vivir na cidade onde se atopa.
A vivenda converteuse nun dos principais factores que condicionan as oportunidades das persoas traballadoras.
Os prezos do alugueiro e da compra poden absorber unha parte enorme dos ingresos e obrigar a moitas persoas a atrasar decisións vitais ou a vivir en condicións que non escolleron libremente.
Cando pagar unha vivenda consome unha parte excesiva do salario, unha subida retributiva pode quedar neutralizada antes mesmo de chegar a mellorar a nosa vida cotiá.
Por iso, a reivindicación salarial e a reivindicación do dereito á vivenda non son dúas cuestións separadas. Non podemos limitarnos a pedir mellores salarios se permitimos que os prezos deste ben imprescindible continúen medrando sen medidas eficaces que garantan o acceso á vivenda.
A crise da vivenda é, en esencia, unha crise salarial, e a universidade padécea en tres frontes:
1. Quen estuda na universidade
O estudantado soporta prezos de aloxamento desorbitados e unha oferta insuficiente de residencias e colexios maiores públicos.
Isto obriga, en moitos casos, a abandonar os estudos ou a renunciar á posibilidade de escoller unha titulación ou unha universidade pública ante a imposibilidade de afrontar o seu custo.
Unha universidade pública que non garante aloxamento accesible non garante a igualdade de oportunidades.
Estudar na universidade pública volve ser, paulatinamente, unha cuestión de renda e de código postal. Se o estudantado é expulsado por motivos económicos, a universidade perde a súa lexitimidade democrática e a súa razón de ser histórica.
2. Quen traballa na universidade
Este drama habitacional non queda na porta da aula: golpea os nosos cadros de persoal, especialmente as persoas máis novas.
As universidades sitúanse, en moitos casos, en cidades con mercados de alugueiro tensionados.
Pensemos no persoal investigador en formación, no persoal predoutoral e posdoutoral, no profesorado axudante doutor que se incorpora aos departamentos ou no PTXAS temporal.
Os seus salarios iniciais apenas permiten, en moitas das nosas cidades, pagar o alugueiro dunha vivenda digna. Ademais, moitas incorporacións implican trasladarse de cidade con contratos de curta duración e asumir os custos da fianza e do alugueiro a prezos de mercado.
3. Quen podería incorporarse
As universidades compiten por captar talento, e o custo da vivenda xa constitúe un motivo para non incorporarse ou para marchar: unha auténtica fuga de talento provocada polo prezo do alugueiro.
O resultado é que a vivenda condiciona quen pode acceder a determinados empregos, quen pode permanecer neles e quen pode desenvolver unha carreira académica ou profesional.
Dificulta atraer e reter talento, aumenta a vulnerabilidade dos cadros de persoal e converte determinadas oportunidades profesionais en opcións accesibles unicamente para quen conta con apoio económico familiar ou recursos previos.
Estamos a presenciar un paradoxo aberrante: formamos as mentes máis brillantes do país, esixímoslles doutoramentos, publicacións de impacto, estadías internacionais e un currículo excelente, para despois ofrecerlles nóminas que as condenan a compartir piso aos 35 anos ou a destinar máis do 60 % dos seus ingresos a ter un teito.
Isto non é só unha inxustiza laboral: é unha sabotaxe á remuda xeracional da ciencia e da docencia en España.
Estamos expulsando o talento científico por pura asfixia económica.
Por iso, a loita polo dereito á vivenda é, intrinsecamente, a loita pola supervivencia da universidade pública.
A universidade pública non pode resolver por si soa unha crise da vivenda que require decisións de alcance xeral, pero tampouco pode ignorar os seus efectos sobre as persoas que traballan e estudan nela.
3. Precariedade, xornada e condicións de traballo
Sen estabilidade non é posible planificar unha vida; e sen tempo, tampouco.
Necesitamos servizos públicos fortes, financiados adecuadamente e sostidos por cadros de persoal suficientes e con dereitos.
A universidade pública non é unicamente un lugar onde se imparten clases ou se realizan investigacións. É un servizo esencial para garantir a igualdade de oportunidades, producir coñecemento, impulsar a innovación, formar profesionais e contribuír ao desenvolvemento cultural, social e económico.
Durante décadas, a universidade pública permitiu que persoas de familias traballadoras accedesen aos estudos superiores e ampliasen as súas oportunidades vitais.
Pero este papel non está garantido automaticamente. Para mantelo necesitamos investimento, planificación e unha vontade política clara.
Non abonda con recoñecer a importancia da universidade pública nos discursos se despois non se garante o financiamento necesario para o seu funcionamento.
Que acontece cando faltan recursos? As consecuencias non desaparecen: trasládanse aos cadros de persoal e ao servizo que recibe a cidadanía.
Atrásanse contratacións, acumúlanse tarefas, mantéñense vacantes, limítase a capacidade para renovar equipamentos e pospóñense actuacións necesarias.
As persoas traballadoras teñen que asumir funcións adicionais e resolver co seu esforzo problemas que deberían abordarse cunha planificación adecuada.
Non é razoable esixir excelencia académica, innovación, investigación internacional e atención de calidade mentres se manteñen estruturas sometidas a unha insuficiencia orzamentaria permanente.
Tampouco é razoable presentar a procura de financiamento privado como substituto xeral da responsabilidade das administracións públicas.
Precariedade
- A universidade pública arrastra aínda unha elevada temporalidade no PDI e no persoal investigador e de investigación, malia os límites establecidos pola lexislación universitaria.
- Estatuto do PDI: a súa aprobación continúa pendente desde hai anos, e a ausencia dun marco estable consolida desigualdades entre o PDI funcionario e o laboral, así como con outros colectivos públicos.
- PTXAS: é necesario avanzar na estabilización do persoal interino, no desenvolvemento da carreira profesional e no recoñecemento da clasificación profesional.
- Contratos predoutorais e posdoutorais: convértense en itinerarios prolongados de inestabilidade antes de acceder a unha praza estable.
Xornada e carga de traballo
- Xornada laboral: hai que avanzar cara ás 35 horas semanais en todos os sectores. No sector público, a xornada sitúase xa, en boa medida, nesa referencia. Porén, a carga real de traballo é outra cuestión: sobrecarga docente, burocratización crecente, xestión de proxectos e avaliación continua que se desenvolven fóra do horario laboral.
- Saúde laboral: a realidade evidencia un incremento dos riscos psicosociais, do estrés, do esgotamento profesional e da sobrecarga de traballo, así como o cuestionamento do dereito á desconexión dixital.
Un contrato precario non constitúe un trámite transitorio, senón unha vida en suspenso.
Defender a universidade pública esixe defender as persoas que a fan funcionar cada día. E defender as súas traballadoras e traballadores esixe reclamar os recursos necesarios para que poidan realizar o seu traballo en condicións dignas.
4. Universidade pública e servizos públicos: esta folga tamén defende o público
- Unha folga para garantir uns servizos públicos de calidade. Para que todas as persoas poidan acceder a unha sanidade, unha educación, uns coidados e un transporte público suficientes e de calidade, con independencia dos seus ingresos ou do lugar onde vivan. Cando os servizos públicos fallan, as familias pagan con cartos, con tempo ou renunciando ao que necesitan. O seu deterioro precariza as condicións de vida, especialmente das familias con menos recursos. Parar os servizos públicos non é ir contra quen os utiliza, senón protexelos: uns servizos públicos fortes benefician a toda a cidadanía e frean a desigualdade estrutural.
- Vivenda, salarios e servizos públicos están estreitamente vinculados. Os servizos públicos sostéñense con orzamentos, e a universidade pública depende dun financiamento suficiente e estable. Cando se restrinxe o orzamento, o primeiro ámbito afectado é o emprego: cadros de persoal envellecidos, prazas que non se convocan e contratos que non se renovan.
- Pensións e baixas médicas. Estase producindo, ademais, un debate máis amplo sobre as pensións e as baixas médicas, que tamén afecta a quen ten contratos estables, pois o que se debilita para unhas persoas acaba debilitándose para todas.
- A universidade pública é un ascensor social. Se o aloxamento, as taxas e as bolsas se encarecen ou se recortan, ese ascensor deixa de funcionar.
Os servizos públicos funcionan grazas ás persoas que traballamos neles, e as nosas condicións conquístanse ou pérdense colectivamente.
A universidade pública nunca foi allea ás grandes causas sociais.
Defender o público non é defender un edificio, senón garantir que estudar e traballar na universidade non dependa da capacidade económica de cada familia.
O 11 de novembro, pechamos a universidade!
Por todo isto, emprazamos o conxunto da comunidade universitaria a:
- Secundar a folga do 11 de novembro, de maneira que ese día non se desenvolva ningunha actividade nas universidades. Temos que pechar a universidade.
- Participar nas manifestacións e convocatorias que se produzan no marco desta folga xeral.
Por salarios dignos. Polo dereito a unha vivenda accesible. Polo emprego estable e de calidade. Polo financiamento suficiente das universidades públicas. Por uns servizos públicos de calidade que garantan a igualdade de oportunidades.
Porque traballamos para vivir, non para pagar.
Paramos pola universidade.