Expresamos o noso pésame e consternación polas persoas falecidas no mar cando intentaban chegar á costa española
Despois duns días de tensión e unha vez que a situación na Cidade Autónoma de Ceuta recuperou certa normalidade, CCOO quere realizar algunhas valoracións relacionadas cos feitos acontecidos.
En primeiro lugar, queremos expresar o noso pésame e consternación polas persoas falecidas no mar —67 de maneira provisional— cando intentaban chegar á costa española. Traballadores e traballadoras que buscaban un futuro mellor e que, seguramente inducidos por mafias ou por outras formas e estruturas de persuasión, enganos e falsidades sobre o que atoparían se «saltaban» a fronteira a través do mar, arriscaron a súa vida e atoparon a morte.
En segundo lugar, queremos trasladar o noso apoio e consideración ao pobo ceutí, sometido, sen dúbida, a unha situación de enorme tensión, con antecedentes noutros episodios similares, que puxeron a proba o seu civismo e a súa temperanza, así como os das súas institucións. Salvo algún conato illado, e malia algún irresponsable chamamento ao enfrontamento civil, os incidentes acontecidos foron menores e non derivaron en situacións dramáticas nin de violencia xeneralizada. Somos conscientes da sensación de abandono que temporalmente sentiu a cidadanía ceutí, e non é de recibo que un movemento de persoas destas características non se previse para adoptar con antelación as medidas oportunas.
En terceiro lugar, mesmo nas situacións máis difíciles, a observancia da lei e o respecto dos dereitos humanos de todas as persoas deben guiar a actuación de calquera país. Desde CCOO valoramos que a resposta ofrecida se axustou ao marco normativo internacional e priorizou en todo momento a vida e a integridade física das persoas. Quen demanda unha actuación máis contundente das forzas da orde debe aclarar se está solicitando que se impida que persoas que se atopan no mar alcancen a costa, é dicir, que se afogue a homes, mulleres ou crianzas nunha situación extrema.
Agradecemos e valoramos expresamente a profesionalidade e a reacción das Forzas e Corpos de Seguridade do Estado. A súa actuación foi determinante para evitar situacións de pánico que poderían derivar nunha traxedia aínda maior, afastándose de dinámicas represivas como as que o Goberno marroquí propiciou anos atrás na cidade autónoma de Melilla. Do mesmo xeito, outras dotacións públicas, o persoal dos centros de acollida e dos CETI e o persoal sanitario, malia verse desbordados por unha situación sobrevida, actuaron cunha profesionalidade e cunha humanidade inmensas.
Dito isto, para afrontar estas situacións con eficacia e humanidade, CCOO esíxelle ao Goberno central que proporcione de maneira urxente os medios materiais e humanos necesarios á Administración autonómica de Ceuta, garantindo unha atención digna e eficaz, con especial atención á protección dos nenos, nenas e adolescentes migrantes non acompañados. Tamén é necesario que a poboación ceutí se sinta segura e acompañada en momentos de incerteza que poderían volver repetirse, así como adoptar todas as precaucións necesarias para evitar un conflito social. De maneira paralela, e á marxe do vivido estes días, reiteramos a necesidade de establecer medidas de promoción económica para as dúas cidades autónomas, que teñen unha situación xeográfica excepcional que, sen dúbida, as xustifica.
Noutra orde de cousas, é evidente que os feitos acontecidos e as reaccións nacionais e internacionais que os sucederon fan que este grave episodio transcenda unha crise migratoria convencional e teña consecuencias políticas e xeopolíticas que cómpre sinalar.
É impensable que un movemento de decenas de miles de persoas nun espazo reducido, como é o tránsito desde Marrocos ata Ceuta, puidese realizarse sen a aquiescencia, cando menos, do país africano. Resultan indignantes os episodios que vivimos ao longo dos anos, nos que o réxime marroquí utiliza a súa propia poboación e as súas situacións de pobreza e necesidade para provocar escenarios de inestabilidade que emprega para negociar ou chantaxear en diversas cuestións políticas ou comerciais.
A estratexia política da UE de externalizar o control das fronteiras mediante acordos con países ribeiráns do Mediterráneo sen unha homologación democrática mínima presenta debilidades evidentes. Cando estes países establecen alianzas estratéxicas con terceiros, como poden ser os Estados Unidos ou Israel, o que está en xogo é a propia estabilidade da UE. CCOO non vai entrar en valoracións especulativas sobre que «hai detrás» desta actitude neste momento, pois non dispoñemos de información contrastada, pero é evidente que a UE, as súas sociedades e a súa clase traballadora están sendo ameazadas en varias frontes: nas súas fronteiras —ao sur, ao leste ou en Groenlandia— e polo propio risco de implosión interna, debido ao crecente papel de forzas eurófobas de carácter ultra nos gobernos de distintos Estados e nas propias institucións europeas.
As políticas de apaciguamento ante gobernos belixerantes como o marroquí ou o estadounidense non están dando os resultados que esperan quen promove a contemporización e, máis ben, parece que están debilitando e quebrando as posicións europeas. Entre outras razóns, polo indubidable uso partidista e vantaxista que determinadas forzas políticas están facendo «desde dentro» de retos estruturais como o da inmigración. Esa falta de lealdade dálle ás a terceiros países, que saben interpretar como fomentar conflitos que nos debilitan como sociedade.
Neste sentido, queremos denunciar a inxerencia dalgúns países, como Italia, e de responsables políticos como Manfred Weber, presidente do Grupo Parlamentario e do Partido Popular Europeo, na política española. Vincular o acontecido en Ceuta co proceso de regularización de persoas migrantes en España, sen nin sequera mencionar criticamente a Marrocos, constitúe unha deslealdade e unha traizón ao mínimo principio de solidariedade entre países que conforman un espazo común. A enganosa petición de suspender temporalmente o réxime de libre circulación previsto no Tratado de Schengen, reintroducindo os controis fronteirizos, supón elevar á categoría de política de Estado o uso de boatos, desinformacións e mentiras. É propio dunha representante do neofascismo máis explícito, como é Meloni, pero debe ser duramente contestado desde as instancias europeas.
Compartimos a posición do noso sindicato irmán, a CGIL italiana, que denuncia a actitude do seu propio Goberno e avoga por revisar o paradigma das políticas migratorias europeas, na medida en que restrinxen e limitan as vías legais de entrada. É evidente que estas políticas non son capaces de canalizar o complexo fenómeno migratorio. No caso italiano, ademais, resultan dun cinismo extremo. O país que preside Meloni recibe bastante máis inmigración irregular que España e, por outra banda, estableceu unha cota de entrada anual de medio millón de persoas de fóra de Europa para responder ás necesidades de man de obra que demanda a gran patronal italiana. O fluxo de persoas italianas que veñen ao noso país é notablemente alto e crecente. O populismo e a demagoxia nacionalista do Goberno italiano contan co noso total rexeitamento.
CCOO quere volver poñer de manifesto os termos nos que debe abordarse a política migratoria en España e na UE. Como indicamos en numerosas ocasións, o dilema non é «inmigración si ou non». A pregunta, en todo caso, é «inmigración, como?». A UE atópase situada no maior foso de desigualdade do mundo —se excluímos a fronteira entre Israel e a Palestina masacrada—, e a desigualdade é un motor dos movementos migratorios. Pero, ademais, a pirámide demográfica de todos os países do oeste da UE fará necesaria a inmigración para garantir a viabilidade das nosas sociedades.
Neste sentido, cómpre apostar polas vías migratorias legais, polo respecto dos dereitos humanos, pola garantía de dereitos e obrigas para as persoas que veñen e pola igualdade de trato nas relacións laborais, para que poidan vivir con dignidade e non sexan empregadas como man de obra coa que rebaixar os estándares sociais do conxunto da poboación. En definitiva, é necesario un sistema de migración legal, segura, ordenada e eficaz, baseado na xestión de dereitos e na inclusión laboral, e non unicamente na seguridade e na protección das fronteiras, como enfatiza o Pacto de Migración e Asilo da UE.
Dentro desta lóxica, ten todo o sentido o proceso de regularización extraordinaria promovido en España, destinado a normalizar administrativamente a situación de centos de miles de persoas que xa se atopaban no noso país nunha situación de vulnerabilidade extrema e que, por tanto, eran susceptibles de seren explotadas ilegalmente. Este proceso de regularización —que, non o esquezamos, tamén foi apoiado polas organizacións empresariais, en resposta aos seus propios intereses de dispoñer dun maior número de persoas traballadoras en situación legal— só pode aplicarse a persoas que xa se atopaban en territorio español o 1 de xaneiro de 2026.
Por tanto, é indigno alegar que a chegada de decenas de miles de persoas a Ceuta está relacionada coa posibilidade de acollerse a este proceso. En todo caso, o suposto «efecto chamada» estaría baseado na mentira e na manipulación das mafias que promoven a emigración ilegal, ou de quen difunde este tipo de falsidades e confusións desde Marrocos, desde España, desde as redes sociais ou desde as tribunas parlamentarias.
Pero, se algo demostra o volume de persoas regularizadas extraordinariamente, é a ampla marxe de mellora dos sistemas ordinarios de xestión dos fluxos migratorios. CCOO reitera a súa esixencia ao Goberno e ao conxunto das administracións para que se doten dos recursos suficientes que permitan acometer unha política estratéxica de país, que vai moito máis alá, tanto no tempo como nas súas funcións, dun proceso extraordinario de regularización, por moi ambicioso que sexa.
Por último, apelamos ao mínimo resquicio de sentido de Estado que poida quedar nos partidos que decidiron converter a inmigración no principal campo de batalla político no noso país e tamén nos países do noso contorno. Se as políticas migratorias convencionais xa constitúen unha cuestión delicada e inflamable cando se abordan desde a demagoxia e o oportunismo, o risco multiplícase cando se cruzan dinámicas e intereses xeopolíticos nos que interveñen axentes externos.
A diferenza doutras cuestións máis facilmente reconducibles, as rupturas e fendas sociais nun tema coma este son difíciles de recompoñer. Un país que necesariamente terá que convivir con importantes fluxos migratorios non pode envelenarse civilmente pola cuestión migratoria. O risco de quebra da convivencia transcenderá os ciclos políticos.